2007 juli - WD/CO/B versnellingsbak 2

juli 2007 In het vorige Bulletin heb ik al gezegd dat het verhaal nog niet ten einde was en dit is dan ook het vervolg. Er is dus een probleem met de versnellingsbak. Het koppelingshuis heeft ontzettend veel speling en dat zal wel het onheilspellende geluid hebben veroorzaakt. Ik ben ook niet zo'n deskundige dus ik heb Peter maar gebeld. Die zei dat hij niets kon zeggen voordat de bak helemaal uit elkaar was genomen. Nu heb ik nog nooit eerder een versnellingsbak uit elkaar gehaald en ik zag daar dan ook nogal tegen op. De versnellingsbak van Coby (WD/CO/B) is niet van het bekende merk Albion, waar bijna alle Royal Enfield versnellingsbakken vandaan komen, maar van Burman. Dit komt omdat tijdens de oorlog de Albion fabriek werd beschadigd tijdens Duitse aanvallen en daardoor een tijdje geen versnellingsbakken kon leveren. Royal Enfield daarentegen had een contract met de Britse overheid om motoren te leveren voor de 'war effort'. Er werd dus gezocht naar een vervangende versnellingsbak. Uiteindelijk werden zo'n 3000 motorfietsen voorzien van een Burman versnellingsbak zoals die ook in de oorlogs Ariels en Matchless werd gebruikt en deze kregen de toevoeging 'B' achter de type aanduiding WD/CO. Allereerst heb ik allerlei informatie omtrent de bak verzameld, uit mijn eigen archief en op internet, zodat ik in ieder geval zou weten hoe de bak geopend moest worden en wat ik daarbinnen zou moeten aantreffen. Eerst gaat het buitendeksel compleet met de gemonteerde kickstarter er in zijn geheel af. Daarbij moet de kick starter geblokkeerd worden, zodat de kickstarter veer op spanning blijft. De binnenkant zit helemaal vol met vet. Het is duidelijk geen schone handen werk en ik doe dus rubber handschoenen aan. Het binnendeksel heb ik met een kwast met petroleum schoongemaakt. Ik dacht eerst dat het voldoende zou zijn om de hoofdas te verwijderen om te zien wat het probleem zou zijn. Dit bleek maar ten dele zo te zijn. De as kwam er mooi in zijn geheel uit, maar tevens een gebroken koperkleurige ring van ca. 2 mm breed, die om de as zat. Uit mijn informatie bleek dit het restant te zijn van twee (!) bronzen bussen van elk zo'n anderhalve cm lang. Er was dus flink wat weggevreten van deze bus. Blijkbaar heeft het restantje tijdlang de as nog op zijn plaats kunnen houden totdat dit hem teveel werd en ' het vreselijke geluid' werd geproduceerd en het ringetje niet langer tussen de as en de holle buis zat. Opnieuw met Peter een foto gestuurd van de as en het plaatje uit het werkplaatshandboek van de Burman bak. Peter zei me dat hij een en ander pas goed zou kunnen beoordelen wanneer de hele bak uit elkaar was dus vooruit dan maar.... Het binnendeksel ging redelijk eenvoudig van de bak af. Dan is het wel even schrikken als je al die tandwielen in dat vet ziet liggen, maar kom we zijn geen watjes en met mijn rubber handschoentjes heb ik stuk voor stuk de tandwielen uit de bak gevist, totdat alleen de schakelas er nog in zit. Deze is gesteund door een veer die je kunt verwijderen door een schroef aan de onderkant van de versnellingsbak er uit te draaien. Daarvoor moet wel de hele uitlaat er weer af, want anders kom ik niet met een schroevendraaier bij de schroef. Daarna kan de hele schakelas er uit gehaald worden. Het vet in de bak heeft een heel mooie koperkleurige gloed. Dat zullen wel de fijngemalen deeltjes van de twee bussen zijn. Dus al het resterende vet moet uit de bak. Ik heb de grootste hoeveelheid er met een lepel uitgeschept en daarna de bak van binnen weer met een kwast en petroleum schoongemaakt. Het drogen en opruimen van de petroleumresten heb ik met kranten en keukenpapier gedaan. Al met al viel het uit elkaar halen wel mee, maar het moeilijkste moest natuurlijk nog komen: het vinden van de bussen en het weer monteren. Maar eerst was er the International Rally in Engeland en da's weer een ander verhaal. Na terugkomst uit Engeland ben ik bij Peter op bezoek geweest met de inhoud van de versnellingsbak. Hij kon de benodigde bussen wel draaien! Joepie! Twee weken later kon ik weer met de montage beginnen. Ook dit was 'a piece of cake' met behulp van het werkplaatsboek en het feit dat de tandwielen en assen er maar op een manier goed in kunnen. Ondertussen steeds maar wat vet toevoegen en de assen goed smeren. Het binnendeksel en het buitendeksel werden er even los op gemonteerd om te kijken of alles wel netjes draaide en schakelde. Nou dat ging dus goed dus tussen de bak en het binnendeksel een nieuwe pakking plaatsen en het binnendeksel definitief monteren. Daarna het buitendeksel met de kick starter en het gepiel om het schakelpedaal goed af te regelen, zodat alle versnellingen goed bediend zouden worden. Dat heeft wel even geduurd. Het boek stelt dan ook dat je het beste het hele schakelmechanisme kan demonteren en kan opbouwen op het binnendeksel, maar ik ben eigenwijs en heb het op het buitendeksel laten zitten. Maar het heeft gewerkt en Coby schakelt weer goed zoals bleek na een proefrit. Maar ja een proefrit is niet genoeg om hem meteen maar mee te nemen naar het treffen in Winterswijk (alweer een ander verhaal). Bovendien bleek dat mijn dynamo niet meer werkte en ook veel speling had bij de rotor. Doorrijden zou misschien meer schade veroorzaken (alweer een nieuw verhaal). Het enige dat ik nu nog moet doen is bedenken hoe ik het boortje dat als blokkade dient voor de moer waarmee de versnellingsbak en primaire kettingkast vastzit er weer uit krijg!? Ik heb er voorlopig even een kurk op geprikt en verder zit-ie niet echt in de weg, het ziet er alleen wat vreemd uit. Alles bij elkaar ben ik nu volleerd versnellingsbakken monteur, in ieder geval voor de Burman bak. Best leuk zo'n hobby. Steeds wat nieuws.

2007 april - WD/CO/B versnellingsbak 1

april 2007 Toen ik terug reed uit Austerlitz van de clubmiddag in maart was er nog niets aan de hand. Een week of wat later wilde ik met Coby (1943 WD/CO/B) weer een toertje maken, maar toen klonk er ineens een vreselijk geluid. Ik kon niet precies nagaan wat het vandaan kwam, maar het was zeker niet goed. Zodra ik stopte was het geluid weg. Ik ben met weinig toeren langzaam naar huis gereden. Bij wat meer toeren kwam het geluid weer, een piepend, krakend geluid. De motor bleef lopen, geen vastloper dus. Wel leek het uit de versnellingsbak te komen of in ieder geval daar uit de buurt. Dus maar eens de primaire kettingkast open gemaakt en ja hoor, één van de drie bouten waarmee de koppelingsplaten vastzitten was losgetrild en zal wel tegen het deksel aan gedraaid hebben, vandaar dat piepende geluid. Dus de drie bouten weer goed vastgedraaid en opnieuw met Coby op weg. $*&^%#@&^#!! Alweer dat vreselijke geluid! Weer terug naar huis. Toch maar weer de kettingkast open om verder te zoeken. Er zit toch wel veel speling op het hele koppelinghuis. Om dat verder te onderzoeken moet de hele boel gedemonteerd worden. De platen en het koppelinghuis gaan vrij eenvoudig los. Dat werkt net als bij een Bullet. Maar wat nu het moeilijkste blijkt te zijn is het verwijderen van de achterste kettingkast. Natuurlijk moet het voorste tandwiel van de krukas gehaald worden. Dit tandwiel blijkt zo vast te zitten dat bij het verwijderen spontaan een barst in het staal springt ter hoogte van de groef voor het halve maan wigje. Zou er al langer een zwakke plek gezeten hebben. Na deze eerste tegenvaller komt de volgende bij de bevestiging rechtsonder aan de kettingkast. Deze zit met een lus om het draadeind waarmee de versnellingsbak aan de schetsplaten vastzit. De draadeind heeft aan beide zijden een lost te draaien moer. Nu hoef ik gelukkig (voorlopig) alleen de moer aan de kant van de kettingkast er af te halen. Ik heb dus onlangs ruim 2 uur lang aan Coby gesleuteld en ben geen klap opgeschoten. Je snapt het misschien al, ik krijg maar één van de twee moeren los en da’s niet de goede. Het draadeind kan er ook niet uitgetrokken worden omdat aan weerszijden ervan een buis van het wiegframe loopt. Bovendien heb ik maar zeer weinig ruimte om bij de moeren te komen en er aan te draaien. Zelf heb ik toen de volgende dingen geprobeerd: de makkelijk lopende moer vastlijmen met Locktite - zonder succes kruipolie bij de vastzittende moer, goed laten inwerken - geen succes andere kant van het draadeind vasthouden met een 'moordenaar' - geen succes (draadeind draait gewoon in de bek van de moordenaar rond, maar gelukkig is het draad niet te erg beschadigd en kan de moer er weer op). Op het forum heb ik mijn probleem aan de bezoekers voorgelegd en kreeg de volgende adviezen: Douwe: di 24 apr 2007 9:35 pm  twee gleuven erin slijpen met de dremel en open slaan met een scherpe schroeven draaier. Wel oppassen voor je draad eind - slijpen tot je schroefdraad. Het is even werk maar succes verzekerd. (Hilbert: hierbij wordt de moer vernield). Rutger: wo 25 apr 2007 2:29 twee moeren op het draadeind draaien. Deze tegen elkaar in vast op elkaar zetten. (Hilbert: er is geen ruimte op het draadeind om twee moeren tegen elkaar in vast te draaien) Dan: wo 25 apr 2007 5:50 pm Misschien lukt het wel als de moer (en draadeind) worden verwarmd met bijvoorbeeld een brander? Anders dan ben ik bang dat je niet ontkomt aan het verwijderen van het blok uit het frame. Succes, laat maar weten hoe het gelukt is, leren wij ook weer iets. (Hilbert: ik wacht nog even af of er meer oplossingen komen, want er is echt weinig ruimte) Ton Eppenhof: wo 25 apr 2007 6:45 pm Ik neem aan dat het tapeind aan de kant waar de moer goed los ging nu enigszins beschadigd is door de moordenaar? Ik zou zeggen probeer daar de moer op te draaien zodat hij net vast genoeg zit dat het tapeind in ieder geval niet ronddraait. (Hilbert: de draadeind was niet dusdanig beschadigd dat daardoor de moer vast bleef zitten). Pak dan een klein beiteltje of splijtbeitel en gebruik die op de moer die niet loskomt om hem voor een groot gedeelte te splijten.( Aan de zijkant van de moer van onder af). Draai dan de moer aan de andere kant eraf en hou het tapeind vast met de moordenaar en dan zal die moer die gedeeltelijk gespleten is wel loskomen. (Hilbert: hierbij wordt de moer onbruikbaar) Ik heb nog geen moer gehad die ik niet los kreeg. Ik denk niet dat je in die ruimte er goed bij zal kunnen om te verhitten dus ik zou deze manier misschien eerst proberen. Over het algemeen splijt je met een smal beiteltje zo'n moer redelijk snel. Dan: wo 25 apr 2007 6:55 pm  Als het tapeind aan de andere kant ronddraait in de moordenaar kun je dan misschien het tapeind vierkant vijlen of slijpen zodat je het goed kunt vastpakken met een normale steek of ringsleutel? (Hilbert: dan wordt het draadeind dus vernield). Hans Taverne: vr 27 apr 2007 10:36 pm  Die foto van die moer van Coby is neem ik aan de moer die vastzit. De andere kant kan je daar op dezelfde manier bij of is de kop (te veel) afgeschermd? Zo niet, dan zou ik zeggen boor een 4 mm gaatje in de lengte van het draadeind dus haaks op de schroefdraad half in moer/half in draadeind. Sla daar dan een 4 mm stalen pennetje in (b.v.de achterkant van het boortje) en borg zo de moer. Volgens mij moet je de andere zijde dan zeker loskrijgen. Anders is misschien een moerensplijter een optie als je die tenminste kwijt kan en misschien kan ik je er wel een lenen. Tot zover de bloemlezing van alle adviezen die ik kreeg op het forum. Bijna alle adviezen hebben tot gevolg dat de moer wordt vernield en misschien het draad ook, dus die houd ik als laatste redmiddel achter de hand. Het advies van Hans Taverne sprak me het meest aan en dat heb ik dit weekend (26 mei 2007) uitgeprobeerd met succes. Ik moest er wel een nieuw boortje voor kopen en ik heb gezien de dikte van de moer er een van 3mm gebruikt. Om er bij te kunnen moest ik ook nog de complete uitlaat verwijderen. Het gat is precies op het raakvlak van moer en draadeind geboord. Daarna de boor omgedraaid in het gat gestopt en de vastzittende moer kon eindelijk losgedraaid worden, terwijl moer en draadeind nog steeds bruikbaar zijn. Toen kon eindelijk de kettingkast verwijderd worden. Vervolgens de grote moer van het voorste tandwiel van de achterketting verwijderen. Hiertoe heb ik eerste de borging verwijderd en toen het achterwiel vastgezet door de rem vast te zetten. Het tandwiel kon ik er met een tandwieltrekker af halen. Er zit nog een borgring, een platte ring en een vilten oliekering, die ik kan verwijderen en dan zie ik de kogels van een groot lager zitten waarin de buitenste holle as draait. Die ziet er goed uit met weinig speling, maar hoofdas waar de koppeling opzit en die in de holle as draait heeft wel veel speling. Is de holle as van binnen uitgesleten? Of is de andere as aan de buitenzijde afgesleten? Moet er een bus in? Ik weet niet hoeveel speling er hoort te zijn en wat er mee mis is. Tijd voor een deskundige dus. Als er mensen zijn die ervaring hebben met een Burman C/P versnellingsbak en mij advies kunnen geven dan hoor ik het graag. Het verhaal wordt dus nog vervolgd.